Grecka winnica Anoskeli. Relacja z wizyty i inspiracje

Winnica Anoskeli, położona ok. 30 km od miasta Chania, jest jedną z najmniejszych na Krecie. Wytwarza ona 9 rodzajów win – z tradycyjnych greckich odmian oraz tych powszechnie znanych w innych krajach. Sierpniowa wizyta w Anoskeli, połączona z degustacją tamtejszych win, okazała się ciekawym i inspirującym doświadczeniem. Zapraszamy na naszą relację.

W drugiej połowie sierpnia odwiedziliśmy butikową grecką winnicę i tłocznię oliwy Anoskeli Olive Mill, Winery & More. Mieści się ona w malowniczo położonej wsi o tej samej nazwie, w gminie Platanias niedaleko miasta Chania w zachodniej części Krety. Winnica jest częścią działającego od 1983 roku gospodarstwa, należącego do rodziny Mamidakis.

Lokalne tradycje i wysokie standardy

Na terenie gospodarstwa uprawianych jest ponad 3000 drzew oliwnych odmian Koroneiki oraz typowo kreteńskiej Tsounati (150 akrów) oraz winorośl (30 akrów). Tłocznia współpracuje także z innymi plantatorami oliwek z regionu. Dzięki temu jest w stanie wyprodukować 300 ton oliwy z oliwek wysokiej jakości. Jeśli chodzi o winorośl, wśród uprawianych odmian są zarówno greckie (Malagousia, Assyrtiko, Vilana, Romeyko), jak i znane w innych krajach o tradycjach winiarskich (Syrah, Grenanche Rouge, Cabernet Sauvignon).

Właściciele stawiają na zrównoważone rolnictwo, nie używają pestycydów, stosują naturalne rozwiązania do zwalczania szkodników. W gospodarstwie wdrożono m.in. standardy HACCP i ISO. Produkty mają certyfikaty PDO (Protected Designation of Origin – Chroniona Nazwa Pochodzenia), BIO oraz greckie i kreteńskie certyfikaty, potwierdzające jakość i pochodzenie. Produkowane w Anoskeli oliwy z oliwek extra virgin są nagradzane w greckich i międzynarodowych konkursach. Również wina zdobywają liczne nagrody i wyróżnienia. 

Poznaj winnicę i winiarnię Anoskeli

Działająca od 15 lat winnica Anoskeli, należąca do stowarzyszenia Wines of Crete, jest jedną z najmniejszych w tym regionie. Początkowo było to przedsięwzięcie wyłącznie hobbystyczne, jednak z czasem rozwinęło się i sprofesjonalizowało. 

Gleba w okolicach Anoskeli jest wapienno-gliniasta. Winnica jest położona na wzgórzach, w odległości kilku kilometrów od morza. Morska bryza ma korzystne działanie dla winorośli, natomiast góry osłaniają rośliny przed silnym wiatrem.

Pod koniec sierpnia w greckich winnicach rozpoczęły się zbiory winogron. Zazwyczaj w pierwszej kolejności zrywane są odmiany białe i niektóre czerwone. Ciekawostką jest fakt, że w Anoskeli pozostawia się na krzewach znacznie dłużej, bo aż do końca września, owoce odmiany Cabernet Sauvignon. Powstaje z nich specyficzny rodzaj wina.

Winiarnia ma obecnie powierzchnię ok. 300 m kw., jest wyposażona w nowoczesne maszyny do tłoczenia, zbiorniki ze stali nierdzewnej i linię do butelkowania. Piwnica może pomieścić 35 tys. litrów wina, również leżakującego dębowych beczkach. Sama produkcja jest rzeczywiście niewielka – obejmuje dziewięć rodzajów win, łącznie 25 tysięcy butelek rocznie. Rodzina Mamidakis zaopatruje co prawda kilka restauracji w starym porcie w mieście Chania, jednak większość wina przeznaczają dla gości, którzy odwiedzają ich w Anoskeli.

Wina jednoszczepowe noszą nazwę Anoferia, co oznacza po grecku „górna część”, ponieważ winnica jest położona na wysokości 250 metrów n.p.m. Natomiast wina będące kupażem odmian to Ano Playa, czyli „na wzgórzach”.

Z myślą o gościach

Od 2013 roku gospodarze oferują możliwość spróbowania swoich produktów – win i oliwy. Degustacje są prowadzone przez profesjonalnych somelierów. To jednocześnie promocja lokalnego dziedzictwa kulinarnego i przybliżenie odwiedzającym kreteńskiej kuchni. Proponowanym winom towarzyszą starannie dobrane lokalne sery, wędliny i pieczywo, stanowiące doskonałe uzupełnienie wina. Kolejną atrakcją są wycieczki z przewodnikiem. Pozwalają one poznać proces produkcji oliwy z oliwek – od uprawy i zbiorów aż po tłoczenie i butelkowanie. W ciągu roku winnicę i tłocznię oliwy odwiedza ponad 14 tysięcy gości.

Właściciele kierują się kreteńską filozofią filoxenia, czyli gościnności, a motto, jakie przyświeca firmie, brzmi „Od naszej rodziny dla Was”. Podczas wizyty uwagę przykuwa doskonale zaplanowana przestrzeń dla odwiedzających tłocznię oliwy i winiarnię. To przyjazna część recepcyjna, elegancka, przestronna sala degustacyjna oraz taras z wyjątkowym widokiem na góry i okoliczne gaje oliwne. Przy winiarni znajduje się również sklep, w którym można kupić wina i oliwy Anoskeli. Są również inne lokalne specjały, takie jak Tsikoudia (raki – mocniejszy kreteński alkohol), a także akcesoria związane z winem.

Co wyróżnia degustację w Anoskeli?

W ramach odwiedzin w Anoskeli można zarówno zwiedzić tłocznię oliwy, jak i wybrać degustację wina i oliwy. Obie opcje są dostępne w języku greckim i angielskim, wcześniejsza rezerwacja jest polecana, ale niekonieczna. My zdecydowaliśmy się tylko na degustację, która okazała się bardzo ciekawym doświadczeniem.

Przede wszystkim odróżniała się ona od najczęściej spotykanego w winnicach z różnych krajów rozwiązania, jakim jest przyjmowanie grup gości. Sala degustacyjna i taras przypominają restaurację, gdzie odwiedzający zajmują stolik i mogą liczyć na fachową opiekę someliera. Zajmuje się on najwyżej kilkoma takimi stanowiskami dla gości. Pozwala to na indywidualny kontakt i daje możliwość rozwinięcia interesujących wątków czy dopytania o szczegóły. Jak wynika z naszych doświadczeń, nie zawsze jest to łatwe podczas grupowej degustacji. Somelier opowiada o winnicy i tłoczni oliwy, prezentuje poszczególne wina, opowiada o nich i doradza, jakie przekąski dobierać, żeby uzyskać jak najlepsze wrażenia smakowe (tzw. food pairing). Warto podkreślić, że taka osoba nie jest obecna przez cały czas przy stoliku z gośćmi. Po zaprezentowaniu każdego z win zostawia ich, dając czas na samodzielne odkrywanie i delektowanie się smakami. Wraca, gdy widzi, że są oni gotowi, żeby spróbować kolejnego proponowanego wina.

Wina rodziny Mamidakis

<br>

Podczas degustacji w Anoskeli spróbowaliśmy następujących win: 

• Anoferia Vilana, białe wino wytrawne, 2024 – z lokalnej odmiany Vilana, nazywanej księżniczką Krety. Średnia kwasowość, aromaty cytrusów i białych owoców, nuty kwiatowe i ziołowe, oleisto-kremowa, konsystencja (winnicę otaczają gaje oliwne).
• Ano Playa White, białe wino wytrawne, 2024 – kupaż dwóch najsłynniejszych greckich odmian, czyli Malagousia i Assyrtiko (po 50%). Wyższa kwasowość, tropikalne aromaty mango, limonki, ananasa i brzoskwini, nuty jaśminu i kwiatu cytryny. 
• Ano Playa Rosé, wino różowe wytrawne, 2024 – kupaż odmian Syrah, Grenanche Rouge (po 50%), które uwielbiają słońce i ciepło, więc doskonale rosną w Anoskeli. Niższa kwasowość, aromaty czerwonych owoców, takich jak truskawki i wiśnie, nuty kwiatowe – róża i lawenda.
• Ano Playa Red, czerwone wino wytrawne, 2021 – klasyczny kupaż Syrah (80%), Grenache Rouge (10%) i Cabernet Sauvignon (10%). Leżakujące prawie rok w beczkach z francuskiego dębu. Intensywny rubinowy kolor, dobrze zbalansowana kwasowość, bogaty profil aromatyczny – dojrzałe czerwone i czarne owoce, nuty ziół i przypraw, a także delikatne nuty wanilii i dymu (pochodzące z dębu). Potencjał do dłuższego leżakowania. 
• Stone Romeico Dry, czerwone wino wytrawne, różne roczniki – z typowo kreteńskiej odmiany Romeiko. Produkowane nietypowo, bo metodą Solera (starzenia i mieszania win w beczkach ułożonych w piramidę). Limitowana edycja, co roku powstaje tylko 200-300 butelek tego wina. Dobrze zbalansowane, aromaty kwiatów, śliwek, cynamonu i karmelu, w smaku różniące się od tego, co można wyczuć w zapachu – podobne do wytrawnej sherry.
• Niespodzianką była Anoferia Cabernet Sauvignon, półsłodkie wino deserowe, 2024 – z bardzo słodkich owoców z późnego zbioru, dojrzewających aż do końca września. Zrównoważona kwasowość i słodycz, intensywne aromaty dojrzałych i suszonych owoców, nuty wanilii i cynamonu. Bogate i aksamitne taniny. Na Krecie ten rodzaj wina wytwarza wyłącznie winnica Anoskeli.

Inspiracje dla polskich winiarzy

Chociaż winnica Anoskeli jest niewielka, jej działania marketingowe są na bardzo wysokim poziomie. Widać to zarówno w profesjonalnym brandingu produktów, kompetencjach pracowników, którzy mają kontakt z klientami, jak i doskonale przygotowanej przestrzeni dla gości. Na uwagę zasługuje również strona internetowa firmy. Zdarza się, że winnice mają dość proste strony, które są właściwie tylko wizytówkami zawierającymi podstawowe informacje i dane kontaktowe. W tym przypadku jest inaczej – firma Anoskeli stworzyła rozbudowany serwis, korzystając z najlepszych wzorców korporacyjnych. Prezentowana jest tam historia i filozofia rodziny Mamidakis i prowadzonego przez nią przedsięwzięcia. Można zapoznać się ze szczegółowymi informacjami na temat ich działalności, uprawy oliwek i winorośli oraz oczywiście produkcji oliwy i wina. Widoczne jest też przywiązanie do lokalnych tradycji – firma podkreśla, że stara się być ambasadorem dziedzictwa kulinarnego Krety, stawiając na jakość i autentyczność. Kolejne ważne aspekty to innowacyjność, zrównoważona produkcja i poszanowanie dla środowiska.

Winnica w Anoskeli – podsumowanie wizyty

Co prawda wizyta w Anoskeli nie obejmuje zwiedzania plantacji, jednak udało nam się zajrzeć także tam. Zwróciliśmy uwagę na staranne cięcie i prowadzenie winorośli metodą Guyota, polegającą na pozostawieniu na krzewie dwóch pędów z poprzedniego roku. Odnieśliśmy natomiast wrażenie, że w najlepszych polskich winnicach do organizacji plantacji i dbałości o otoczenie, usuwania chwastów czy selekcji gron podczas zbiorów podchodzi się z nieco większą starannością. Być może wynika to z faktu, że w Anoskeli uprawa jest prowadzona bez użycia pestycydów.

Reasumując – zdecydowanie polecamy odwiedzenie Anoskeli Olive Mill, Winery & More. Takie doświadczenie jest z pewnością interesujące dla enoturystów. Mogą oni zapoznać się z autentycznymi smakami Krety i tamtejszymi tradycjami, a także kreatywnym podejściem do produkcji wina. Dla osób z branży winiarskiej to zarazem okazja do poszukiwania inspiracji czy odkrycia innego punktu widzenia, co może być przydatne we własnej działalności.